Ted van Lieshout - Gebr

Ted van Lieshout, gebr. adolescentenliteratuurTed van Lieshout – Gebr.

Kun je nog een broer zijn als je broer dood is? In Gebr. (1996) vraagt de zestienjarige Luuk zich dat af, nadat zijn broertje Marius, of ‘Maus’ is overleden. Luuk geeft zelf het antwoord, dat is in het kort waar het verhaal om draait: Gebr. gaat over de band tussen twee broertjes, waarvan er een is overleden. Het boek bestaat uit een postuum gesprek tussen de twee, door middel van dagboekfragmenten. Maus’ fragmenten geschreven tijdens de laatste anderhalf jaar van zijn leven, die van Luuk in een weekend een half jaar na het overlijden van zijn broertje.

Dagboek tussen de regels
Luuk begint met schrijven op de lege bladzijdes van Maus’ dagboek, om er zo voor te zorgen dat het niet wordt verbrand. Hun moeder wil op de dag dat Maus vijftien zou zijn geworden zijn spullen als afscheid verbranden. Omdat ze nooit Luuks dagboek zou verbranden, is dat voor Luuk de manier om Maus’ woorden te redden. In eerste instantie schrijft hij alleen op de lege bladzijdes, vervolgens ook tussen de regels door die zijn broertje heeft geschreven. Zo kan hun moeder Maus’ woorden er niet uitscheuren. Er is een dialoog ontstaan, de fragmenten staan niet meer op zichzelf, de zinnen van de broers zijn niet meer van elkaar te scheiden. Luuk zorgt ervoor dat het verhaal van Maus niet verdwijnt en brengt hem zo tot leven. Maus zorgt ervoor dat Luuk ook zijn eigen verhaal kan vertellen, hij confronteert hem met zijn homoseksuele gevoelens. Gevoelens die hij ook had en waar hij minder moeite mee had dan Luuk.

Ontkenning en ruzie
De dialoog die ontstaat is meeslepend en roerend. Luuk reageert op wat Maus heeft geschreven, over wat zij samen hebben meegemaakt en hoe ze met elkaar omgingen. In een van de fragmenten schrijft Maus over een briefje dat hij heeft gevonden. Een briefje van Luuk, gericht aan hun ouders, waarin hij schrijft dat hij meer van jongens houdt dan van meisjes. Destijds heeft Maus zijn broer met het briefje geconfronteerd, wat uitdraaide op ontkenning en ruzie. Ook nu Luuk er weer over leest reageert hij boos: ‘Waar haal jij het recht vandaan om zulke leugens over mij hardop te schrijven? Blijf met je fikken van mij af!’ De broers gaan totaal anders om met hun homoseksualiteit. Door het dagboek brengt het ze uiteindelijk dichter bij elkaar. Maus’ ziekte dreef hen uit elkaar, wat Luuk beschrijft in een reactie op een fragment van Maus: ‘…op een dag, brak Pangaea om de een of andere reden in stukken en in de loop der tijd zijn de continenten uit elkaar gedreven.’ Luuk: ‘Net als wij. Wij drijven ook uit elkaar, net als de continenten van Pangaea. Jij blijft voorgoed veertien jaar en ik ben, of ik nou wilde of niet, al naar zestien jaar gedreven.’

Niet sentimenteel, wél ontroerend
Gebr. is een ontroerend verhaal, dat heel knap in elkaar zit. Het is geen sentimenteel boek, maar een eerlijk verhaal over pubers en hun gedrag. De ene keer grappig, dan weer ontzettend mooi, maar het blijft licht. Dat neemt niet weg dat juist de lichte toon van een puber ontzettend kan raken, bijvoorbeeld wanneer Luuk beseft dat hij voor bepaald gedrag geen sorry meer kan zeggen: ‘Wist ik veel dat je dood zou gaan.’

Deze recensie werd eerder gepubliceerd op WeBooks.nl