50th Anniversary Edition paperbackHarper Lee – To Kill a Mockingbird

Een Amerikaanse klassieker die in Nederland veel te weinig gelezen wordt. Misschien ligt het aan de vertaling van de titel, ‘Spaar de spotvogel’ die lang niet zo poëtisch klinkt als het origineel. Maar het is een boek waarvan met recht gezegd mag worden dat iedereen het gelezen moet hebben. Harper Lee’s To Kill a Mockingbird vertelt een verhaal dat helaas nog altijd actueel is.

Nieuwsgierig en kritisch
Het begint al bij de kaft. Elke uitgave heeft een prachtige omslag. Dat biedt hoop, want er is duidelijk zorg en aandacht aan besteed. Zodra je het boek openslaat maak je kennis met Jem, die door een nog onbekende reden zijn arm heeft gebroken, en zijn zusje Scout. Scout (Jean Louise Finch) en Jem (Jeremy Atticus Finch) groeien op in het fictieve Amerikaanse boerendorp Maycomb, in Alabama. Een dorp waar iedereen elkaar kent en je familienaam allesbetekend is. Ze wonen bij hun vader Atticus Finch, die ze liefdevol maar controversieel opvoedt. In huize Finch wordt het, in tegenstelling tot in de rest van het dorp, gewaardeerd als de kinderen vragen stellen, nieuwsgierig en kritisch zijn. Deze houding maakt het gezin een beetje het zwarte schaap van het dorp. De advocaat Finch wordt geaccepteerd, maar niet altijd zonder moeite. Het is niet voor niets dat tante Alexandra, de zus van Atticus, in huis komt om te helpen met de opvoeding. Maar het is vooral niet voor niets dat de Finch kinderen de juiste vragen op het juiste moment weten te stellen en precies de vinger op de zere plek leggen als het gaat om de misstanden in de samenleving.

Wanneer Atticus wordt aangesteld om een zwarte man te verdedigen, die vals wordt beschuldigd van verkrachting van een blank meisje, lopen de gemoederen hoog op. Hij doet namelijk volgens de dorpsbewoners wel erg zijn best en wordt ervan beschuldigd een nigger-lover te zijn. Het verhaal geeft langzaam de geheimen van het dorp prijs en van de verhoudingen tussen de bewoners. Dat maakt het boek razend spannend. Mede doordat je alles leest vanuit het perspectief van de negenjarige Scout. Wat is goed en wat is fout? Dit antwoord is lastig te geven, zo blijkt uit de geweldige dialogen tussen de vader en zijn kinderen. Wijze lessen, die op geen moment belerend worden, omdat Atticus precies weet hoe hij zijn kinderen aan moet spreken.

Onschuld
Het boek laat een onschuld zien die noodzakelijk lijkt om iets van de problemen in de wereld te begrijpen. Helaas verliest bijna iedereen met het volwassen worden die onschuld. De onjuiste behandeling van minderheidsgroepen is helaas iets van alle tijd en bijna iedereen, bewust of onbewust.

“How could they do it, how could they?”
“I don’t know, but they did it. They’ve done it before and they did it tonight and they’ll do it again and when they do it – seems that only children weep.”

Het opgroeien van Scout, met alle gemakken en ongemakken, is herkenbaar. De vragen die je hebt over volwassen zaken, de spookverhalen die je verzint wanneer je ze zelf probeert te beantwoorden. De zomers waar je altijd naartoe leeft met de vakantie die eindeloos lijkt te duren. Een oudere broer die alles weet, alleen niet hoe slim jíj al bent.

To Kill a Mockingbird doet je terugverlangen naar je jeugd. Niet alleen naar het buitenspelen en je kinderlijke fantasieën, maar ook naar de verbazing die je treft wanneer je merkt dat dingen die wij normaal zijn gaan vinden, gewoon onjuist zijn. De problemen kunnen blijkbaar niet door volwassenen worden opgelost. Je kunt alleen maar dankbaar zijn dat er boeken bestaan die je de onschuldige kijk voor even teruggeven.

Cover eerste druk  Vintage Lee Publishers  Hardcover Barnes and Noble  50th Anniversary Edition hardcover  Cover Penguin books