Jaap Robben Birk

De pan en de soepkom voor mijn vader bleven staan. Ze zag dat ik ernaar keek. ‘Die vader van jou warmt zijn soep zelf maar op.’ Wanneer ze hem die vader van jou noemde, vond ze dat hij iets had goed te maken. Met een vochtig doekje veegde ze strepen over de tafel tot het hele blad donkerbruin was.

‘Hij zwom weg’, struikelde uit mijn mond.

‘Hmm?’

‘Papa zwom weg.’

‘”Zwom weg”?’

‘En’.

‘Hoezo?’

‘Weet ik niet.’

Ze keek me niet-begrijpend aan. ‘Waarheen dan?’

Ik trok mijn schouders op.

‘Zei hij niet wat hij ging doen?’

Weer trok ik mijn schouders op.

‘Je weet toch wel of hij iets zei?’

‘Niks, denk ik.’

Met haar handen langs haar ogen boog ze naar het raam.

‘Hadden jullie ruzie?’

‘Nee.’

Vanaf dat moment zijn Mikael en zijn moeder op elkaar aangewezen. Birk van Jaap Robben speelt zich namelijk af op een afgelegen eiland in de Noordzee, waar naast Mikael en zijn moeder Dora alleen nog één buurman woont. De perfecte setting voor een beklemmende roman, waarin twee individuen te dicht op elkaars lip leven om enerzijds een band te ontwikkelen en anderzijds los van elkaar te komen.

De negenjarige Mikael kampt met schuldgevoelens na de verdwijning van zijn vader en wil die graag goedmaken. Ook zijn moeder legt de schuld bij Mikael, waardoor de verhouding meteen scheef komt te liggen. Mikael wordt ouder en daar horen groei en ontwikkeling bij, maar door het isolement en door de relatie met zijn moeder verloopt Mikaels coming of age nogal verstoord. Hij heeft niemand die hem leert hoe je een jongvolwassen man moet zijn. Soms zoekt hij toenadering tot de enige andere man op het eiland, maar die is niet bepaald een rolmodel. De zoon van de kapitein die eens in de twee weken met een bootje boodschappen komt leveren, is de enige leeftijdsgenoot die Mikael af en toe ziet. Deze jongen toont vooral het grote verschil tussen de twee en laat zien hoe weinig Mikael van de wereld buiten het eiland weet.

Mikael lijkt op zijn vader en hoe ouder hij wordt, hoe meer moeder van hem verwacht dat hij zich ook als hem gedraagt. Dit zorgt voor een ongemakkelijk sfeer, waarbij je je kunt voorstellen dat ook Mikael op een dag de zee induikt om weg te zwemmen. Of in ieder geval het eiland en zijn moeder verlaat, hoewel het zeer de vraag is of hij de vaardigheden bezit om op het vaste land te overleven.

Jaap Robben krijgt het voor elkaar zowel het leven op het eiland als de gedachtes en gevoelens van Mikael glashelder weer te geven. Je kent het eiland, je weet waar buurman Karl woont en ziet waar het verlaten huis van Augusta staat. Ook Mikael ken je en je begrijpt zijn gevecht om zijn moeder tevreden te houden en bij zich te houden terwijl ze hem verstikt en hij los van haar wil komen. Een erg mooi geschreven en indringend verhaal, dat je los kunt lezen van een tijdsperiode en cultuur, als een eiland, dat je door en door kent en jou stevig in zijn greep houdt.

De voormalig stadsdichter van Nijmegen publiceerde voor Birk (2014) gedichten en korteRobben Diorapthe Literatour prijs verhalen voor zowel kinderen als volwassenen en publiceerde vier bundels; Twee vliegen (2004), De nacht krekelt (2007), Zullen we een bos beginnen? (2008) (Shortlist Gouden Uil voor jeugdliteratuur 2009) en Als iemand ooit mijn botjes vindt (2012) (Vlag en Wimpel 2013). Birk is inmiddels meer dan 26.000 maal verkocht en won de Nederlandse Boekhandels Prijs 2014, de ANV Debutantenprijs 2015 én de Dioraphte Literatour Publieksprijs 2015 en wordt daarnaast verfilmd. Naast schrijver en dichter is Jaap Robben theatermaker.